Radio ILIRIA

Artistja e popullit Tinka Kurti, Ylli mes yjeve të artit shqiptar
Nga Zenepe Luka
Mbrëmja e të shtunës, ka mbledhur yjet e artit shqiptar në ambientet
e pistës "Iliria"në Durrës. Një ceremoni prekëse, e mbushur me emocione, ka "kurorëzuar" sallën komode të katit të dytë të "Ilirisë" me emrin e artistes së Popullit Tinka Kurti. Kanë qenë të pranishëm breza artistësh, intelektualë dhe njerëz të fushës së artit, familjarë dhe miq të artistes. Pas fjalës së hapjes nga protagonisti Skënder Jaçe, dhe fjalës së artistit të popullit Piro Milkani, artistja e famshme është mbushur me emocione duke e ndjerë veten "ngushtë" për të luajtur këtë rol. Me lot në sy, ajo i është përgjigjur regjisorit kur u shpreh se: " Tinka Kurti është ylli i artit shqiptar" se: Unë ndodhem mes yjeve të artit. Pas prerjes së shiritit, u çel si pari i kinemasë duke shfaqur filmin "Tinka" i regjisorit Esat Teliti, ku jepet jeta dhe karriera e artistes, kryerolet e saj. Pas shfaqjes, artistes i janë dhuruar buqeta me lule, dhurata dhe duartrokitje pa fund të pjesëmarrësve.
Në heshtje përmes lotësh e emocionesh, aktorja është përkulur me nderim, për nderin dhe mirënjohjen e shprehur ndaj saj në këtë mbrëmje qershori në pistën me emrin e bukur "Iliria" në plazhin e Durrësit.
Pas ceremonisë realizuam këtë bashkëbisedime me aktoren e madhe, artisten e Popullit Tinka Kurti.
Çdo të thonë këta lot për aktoren e madhe Tinka Kurti në mbrëmjen e sotme?
E emocione, emocione të pafundme, që nuk mund ti përmbash dot. Ndjehem dyfish e vlerësuar, vendosja e emrit tim në këtë kinema luksoze si dhe pjesëmarrja e kaq shumë njerëzve, e brezave të artistëve, njerëzve të artit, intelektualë dhe miq kaq të shumtë në këtë mbrëmje të pazakontë. Të kesh spektatorë këta yje të artit në sallën e kinemasë më të re me emrin tim, është një eveniment i jashtëzakonshëm, që do të lërë gjumë në jetën time.
Si ndodhi që u përzgjodhët ju, zonja Tinka?
Kohë më parë ma ka shprehur idenë Skënder Jace, një djalë i mrekullueshëm, tepër i pasionuar pas artit. Është një djalë nga Kuçova, që ka punuar në emigracion vetëm për t'iu përkushtuar kinemasë. Pak kohë më parë bleu dhe rindërtoi kinemanë e Kuçovës, që i vuri emrin e të madhit Kadri Roshi. Ajo është bërë një qendër e rëndësishme për kulturën e atij qyteti. Kohët e fundit ka marrë me qera 3 kinema tek "Sheraton " dhe ja edhe një tjetër kinema në plazhin e Durrësit. Është njeri i jashtëzakonshëm, i pasionuar pas kinemasë, që përveç se ngre me duart e tij një institucion kulturor, përjetëson edhe emrat e artistëve. Një gjë e jashtëzakonshme për një qytetar të këtij vendi.
Ju pyesni përse u zgjodha pikërisht unë?
Këtë pyetje duhet t'ia bëni atij, ajo çka dua të them unë, është se kur më paraqiti idenë i thashë: Të faleminderit, ka artistë të tjerë që duhen përjetësuar, unë e kam emrin edhe në një shkollë. Ai nuk luante nga vendimi i tij, dhe unë isha e pafuqishme për ta kundërshtuar dhe vepruar. Tek e fundit ishte dëshira e tij dhe unë duhet ti shpreh mirënjohjen time.
Bëhet fjalë edhe për një shkollë që ka emrin tuaj?
Është shkolla e Lekbibajt. Ndjehem krenare, pasi jo vetëm është në trevën ku unë jam rritur dhe kam dhënë kontributin tim si artiste, por, për më tepër, shkolla e këtij fshati është çelur nga Luigj Gurakuqi.
Po në këtë rast si ndodhi?
Një ditë të bukur me diell vjen dhe më takon kryetari i komunës së Lekbibajt dhe prezantohet: Unë jam Dedë Malaj. Ka ardhur edhe sonte këtu dhe më emocionoi ardhja e tij nga Lekbibaj. Është njeri babaxhan, i shëndetshëm dhe gjithë humor.
- Kena vendosë vetë, vetëm po të vëmë në dijeni, që shkolla jonë do të ketë emrin "Tinka Kurti". Së shpejti do të bëjmë ceremoninë dhe do të sjellim vetë si kokrra e mollës nga Tirana në Lekbibaj dhe do të kthejmë përsëri në shtëpi. Ishte e paharruar ajo ditë për mua. Tingujt e lahutës më kumbojnë në vesh tërë kohën.
Ndonjë këngë për ju?
Po. Pas ceremonisë u bë një koncert i vogël. Një lahutar, mua më emocionon shumë kënga popullore, polifonia, i a nisi këngës duke e shoqëruar me instrumentin që e përdorte mjeshtërisht duke kënduar me zë të lartë. Kujtoj rreshtin e parë.. "Tinka Kurti, nderi jonë/ Tinka jonë sa malet të rrojë.."
Keni kontakt me shkollën dhe nxënësit e saj?
Ka rënë rasti, por më ka prekur një vajzë e re që mu afrua dhe më tha: Unë jam nxënëse e shkollës "Tinka Kurti", ju kam sjellë historikun e krahinës të përmbledhur në këtë libër dhe një ftua. I ruaj si gjëra të shtrenjta, madje kaluan 4 vjet dhe ftoi ende rron. Kam merak ta zë me dorë, se mos shpërbëhet. I vendosur mbi një etazher, kundërmon erën e mrekullueshme që ka ky frut, por përcjell njëherësh edhe mirënjohjen e nxënësve të shkollës që ka emrin tim.
Mund të përmendni evenimente të tjera që u janë bërë gjatë karrierës tuaj artistike?
Janë aq shumë, sa kur i përmend dikush do të shprehej; Çia fut rrenës kjo Tinka. Në të vërtetë gjysmat i kam mshelë nëpër valixhe. Kur i shfletoj ndonjëherë, më kujtohet e ndjera nëna ime që i thoshte sime motre, Pinës: Martou Pina (mjeshtre sporti) se me vete do të marrësh një valixhe me medalje e kupa. Kjo është pasuria më e çmuar për njeriun. Edhe për mua, do të duhej një kalë për të transportuar këtë "barrë" medaljesh dhe vlerësimesh që janë bërë në kohë të ndryshme.
Në mos gabohem, Tinka Kurti është e para artiste që është përfshirë në Enciklopedinë " 5000 gra të shquara në botë", pas rënies së regjimit?
Është e saktë. Bëhet fjalë në vitin i994, por ceremonia më është bërë në Stokholm.
Besoj me emocion e përjetuat edhe në Shqipëri?
Po ju përsëris se ceremonia më është bërë në Suedi, ndërsa në vendin tim kaloi në heshtje dhe nuk e di as sot, përse ndodhi kjo. Në Stokholmi e organizoi një Shaqir Shaqiri si dhe bashkëshortët artistë Natasha Lako dhe Mevlan Shanaj, që ishin në ambasadën tonë atje. Jo vetëm kaq, por munda të bëj edhe një turne nëpër qytete dhe pikërisht në qytetin e Malmës, i u vendos emri im një teatri meqë ishte një qendër shumë e rëndësishme për veprimtaritë kulturore me amatorë suedezë dhe shqiptare. Atë "Tinkë" e lashë atje, pasi këtu jam vetë, por nuk e kisha menduar se një tjetër kinema do të quhej "Tinka Kurti".
Ju jeni edhe qytetare Nderi e Shkodrës dhe natyrisht, vendlindja të përcjell të tjera emocione, apo jo?
Është e vërtetë. Shkodërlokja ime, ka vend të veçantë në zemrën dhe jetën time, sidoqë jam shprehur se nuk u respektua radha për të dhënë këtë titull.
Gjithsesi, më mirë vonë se kurrë-thotë një shprehje popullore?
Jo, unë e kundërshtoj këtë shprehje dhe them. Më mirë kurrë se sa vonë dhe kësaj i përmbahem.
Zonja Tinka, e konsideroni privilegj që jeni e vetmja artiste dhe personalitet që evenimente të tilla sikurse janë vendosja e emrit në institucione shkollore e kulturore bëhen në të gjallë, pasi në vendin tonë zakonisht figurat vlerësohen kur ikën nga kjo jetë?
Keni të drejtë, kështu ndodh në Shqipëri, por duhet korrigjuar. Është gjë e bukur dhe merr vlerat e duhura kur në këto përjetësime, është i pranishëm artisti apo personaliteti që e meriton. Ja, kështu duhet vepruar edhe me artistë të tjerë dhe jo vetëm artistë, por edhe gra e burra të shquar, që kanë bërë e bëjnë për kombin e tyre. Unë nuk e ndjej privilegj, pse më bëhet për së gjalli, por vlerësoj dhe u jam mirënjohës të gjithë atyre që vlerësojnë karrierën time si artiste.
E vlerësoni si eveniment dhënien e 10 mijë eurove në spektaklin e regjisores Grabocka dhe për çfarë keni menduar ti shpenzoni të hollat?
Deri tani folëm për vlerësimet në letër, që janë të shumta, ndërsa atë çka bëri regjisorja Grabocka dhe biznesmeni i shquar kosovar, është e rrallë, sepse ishin bashkudhëtare vlerësimi i karrierës dhe shpërblimi në të holla. Ishte e jashtëzakonshme, pasi sikurse e dini, artistët janë të varfër dhe në këtë moshë që kalojnë, kanë nevojë për shumë gjëra, por me pensionin që marrin nuk i përballojnë dot. Sikur, ky biznesmen-artdashës, të ishte kryeministër, apo ministër i Kulturës, si lum njerëzit e artit.
Çfarë nënkupton ky konkluzion i juaji?
Është i qartë nënteksti, që përballet me realitetin shqiptar. Ai bëri atë, që nuk e ka bërë kurrë shteti. Ministria e Kulturës më për zemër ka turizmin dhe ka lënë në harresë njerëzit e artit, që janë një investim prej gjysmë shekulli e më shumë për Kombin. Ky biznesmen me shpirt artisti, na zuri një hall me ato lekë që na dha, na siguroi një pleqërim të mirë dhe një ikje me nder. Ia bëftë Zoti diell jetën dhe aktivitetin e tij.
Flitet që përzgjedhja e artistëve ngjalli edhe xhelozi e debat tek të tjerë. Cili do të ishte komenti juaj?
Nuk besoj të jetë xhelozi, por një dëshirë e secilit, për të qenë pjesë e këtij spektakli, që u shoqërua me atë shumë të hollash. Kanë të drejtë, pasi sikurse thashë më lart, artistët janë të varfër. Mua më bëri përshtypje telefonata e artistes së shquar, mjeshtërit të madh Drita Pelingu, e cila tha shprehimisht: "Të uroj me gjithë shpirt Tinka për vlerësimin që tu bë ty dhe shoqeve të tjera. Ky vlerësim na përket të gjithë artistëve". Tani, unë them se a duhej të përfshihej kjo artiste në këtë 14-tëshe? Sigurisht dhe unë do të isha e gatshme ta lija një vendin tim, por, gjykoj se regjisorja Grabocka, apo një tjetër, do të mendojnë edhe për artistët e tjerë, që kanë po aq vlera dhe nevoja sa edhe ne që ishim pjesë e këtij spektakli të madh. Për të hequr kuriozitetin tuaj se çfarë do të bëhet me këto të holla, po ju them që çela një librezë dhe do të tërhiqen në kohën e duhur, në momentin e domosdoshëm.
Sa është e lidhur artistja e Popullit Tinka Kurtin me Kosovën?
Si mishi me kockën, pasi ato i mban në jetë gjaku shqiptar. Kam dëshirë të bëj publike për herë të parë këtë foto, që e kam si gjënë më të shtrenjtë. Ma ka dhuruar një mikesha ime me një shënim prekës në faqen e bardhë të saj. Kam dalë në ditën e shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, në Prishtinë, kur një grup intelektualesh, anëtare të Fondacionit "Nermin Vlora Falaschi", shkuam për ta përjetuar atje ngjarjen e madhe. Ishte një ditë shumë e ftohtë, minus 20 gradë. Ajo dëbora e bardhë që ra, ishte simbolike, fshiu nga faqja e asaj toke të gjitha të zezat. Ishte ftohtë, por zemrat dhe shpirti i shqiptarëve, kurrë nuk u ndje aq ngrohtë. E pra është çasti kur kryeministri kosovar tha: Kosova shpallet shtet i pavarur, dhe në atë çast qindra qytetarë në hollin e Hotel Grand na mbuluan me flamuj dhe vendosën në kokë qeleshen e bardhë, simboli i shqiptarëve. Pastaj Kosovës i kam "falë" 5 filma, dhe tani pres të xhirohet një film me 100 seri, ku edhe unë jam protagoniste.
Keni role në duar në teatër apo kinematografi?
Jam në xhirime e sipër në një film me temë nga gjakmarrja me Tan Minarollin, kam rolin e gjyshes, që më pëlqen shumë. Fillojmë xhirimet tani më 17 qershor në fshatin Baldushk. Ndërsa priten xhirimet e filmit me 100 seri me skenarist shkrimtarin kosovar. Mulliqin dhe regjisor Rashën. Është po ai regjisor që na bëri protagonistë tek filmi që u prezantua tek "Milenium" dhe që ka arritur sukses në shumë shtete të botës, veçanërisht në Amerikë. Njëherësh dua t'ju them se mbresë të veçantë ka për mua filmi i porsa-mbaruar, por ende nuk është shfaqur "Streha e të Harruarve" e Saimir Kumbaros.
Si e përballoni e vetme jetën në apartamentin tuaj në katin e tretë"?
E kaloj ditën mes artdashësve, vargu i të cilëve nis sapo hedh shkallët e pallatit tim. Telefonata të pafund, që më urojnë dhe më pyesin për shëndetin. Me kolegët dhe shoqet e skenës, kalojmë një kohë të rëndësishme bashkë, por, sikurse u shpreha, ne jemi pjesë e xhirimeve, e një pune intensive, e veprimtarive të rëndësishme të Fondacionit Kulturor "Nermin Vlora Falaschi", pjesë e të cilit jemi edhe ne gratë artiste.
Sigurisht, të ngrysesh dhe gdhihesh vetëm, nuk është e lehtë, por ja që emigrimi ma mori djalin e vetëm. Sikurse e dini, unë kam një shtëpi të thjeshtë, pa komoditetin e kohës, por zonja e saj është një artiste që ka sakrifikuar për të lënë si pasuri 110 vite punë.
110 vite..një gabim në shprehje?
Jo aspak. Kam plot 110 vite punë, pavarësisht se mbusha 75 vjeç. Bëni llogarinë 60 vjet në teatër dhe 50 vjet në kinematografi, bëhen 110 vjet? Madje, kjo është e jashtëzakonshmja që të përballosh njëherësh intensitetin e punës sa në skenë edhe në filma. E pazakontë. Edhe ne që i kemi përjetuar, kur i kujtojmë tani, nuk na besohet. Ndaj them, që kjo shtëpizë e varfër, të mbetet një muze i pasur.
Apartamentin tuaj muze?
Kjo është shtëpia ime, e vetmja pasuri që kam në këto 110 vite punë e sakrificë. Mendoj dhe i a kam thënë tim biri, që kjo banesë do të jetë derë çelur përjetësisht. Aty do të evidentohet "pasuria" ime, vlerësimet, foto, kaseta e SD me filmat e mi, veshje të roleve, pra jeta e Tinkës, që është e lidhur ngushtë me jetën e artit shqiptar dhe të atij brezi që besoj, shkruan pjesën më të artë, që janë vendosur në themelet e skenës dhe kinematografisë shqiptare.
Një pyetje të fundit për t'ju larguar këtyre mendimeve të pakëndshme sidoqë, intervista bëhet në pas një ceremonie gazmore. Jeni artistja e parë shqiptare që keni provuar puthjen në film, por që ju ka mbetur gozhdë që nuk i është përcjellë spektatorit. Nëse do tu jepej ky rol sot, do ta merrnit përsipër?
Vërtetë që më ka mbetur gozhdë, që nuk u publikua as në kohën e regjimit dhe as më pas "puthja me partnerin tim, të madhin Naim Frashëri tek filmi "Tana". Nuk është fjala për Tinkën, por është puthja e parë në historinë e filmit shqiptar, që një artiste shumë e re shkeli mbi besëtytnitë e kohës, për të realizuar një skenë që tashmë janë aq të zakonshme. Ju pyesni nëse do ta realizoja tani këtë rol? Unë po ju pyes juve, kush i a jep Tinka Kurtit këtë skenë tani, në këtë moshë?
Nuk e bëni dot?
Për të bërë e qaj fare, pasi kam energjitë e duhura për të interpretuar jo vetëm këtë rol, që nuk do mjeshtëri dhe energji, por, ju e kuptoni. Duhet puthja e vajzave të reja. Tani rolet tona janë "nëna", gjyshe"....Koha bën të sajën. Unë e luajta këtë rol atëherë që nuk do të guxonte asnjë vajzë tjetër shqiptare, dhe besoj se një ditë, do të përcillet edhe kjo skenë me shpresën se nuk është fshirë përgjithmonë.

Flasin aktoret:

Drita Pelingu. Mjeshtër i madh.
Kjo mbrëmje na emocionoi të gjithëve, ajo i përket të gjithë artistëve. Kanë rëndësinë e tyre këto evenimente jo vetëm në jetën e artistit, sikurse është në këtë rast aktorja e madhe, artiste e Popullit Tinka Kurti, por në historikun e artit shqiptar. Gjë e bukur të përjetësosh emrin e një artisti, aq më tepër në një institucion kulturor, sikurse është kinemaja. Është një vlerësim, një mirënjohje, ashtu sikurse ishte vlerësim spektakli që organizoi regjisorja Vera Grabocka, ku u shpërblyen korifenjtë e artit shqiptar. Mbrëmja e sotme do të mbetet e paharruar për të gjithë ne, pjesëmarrës dhe kolegë të artistes së madhe Tinka Kurti.
Margarita Xhepa  Artiste e Popullit.
Bukuria e kësaj mbrëmjeje qershori,na gjallëroi,na emocionoi. U takuam të gjithë këtu, tek pista me emrin domethënës "Iliria", për të përuruar një kinema të re, një kinema që mori emrin e aktores së famshme Tinka Kurti. Kjo kinema luksoze u bë tërësisht pronë e artit, pse në atë ekran të madh do të përcillen filmat e artistëve shqiptarë, por ky institucion ka edhe emrin e një aktoreje të famshme, për të cilën ndjehemi krenarë të gjithë. Tinka, kolegia, shoqja jonë e mrekullueshme, e meritonte plotësisht këtë nder. Të shpresojmë se edhe institucione te tjera të kulturës, do të kenë emra artistësh.
Luftar Paja Artist i Popullit.
Na dha kënaqësi të veçantë kjo mbrëmja e sotme. Kur vlerësohet Tinka Kurti, ndjehemi të vlerësuar të gjithë, respektohet historia e artit shqiptar. Për Tinkën nuk gjenden fjalë për të vlerësuar karrierën e saj, si aktore në skenë dhe kinematografi. Bukur e tha regjisori Milkani, që ajo është një yll i artit shqiptar, por unë do të thosha që i lumtë atij djalit, Skënder Jaces, që sakrifikon dhe nderon artistët duke i përjetësuar në këto institucione të kulturës. Kështu u mblodhëm edhe vite më parë, kur ai i vendosi emrin "Kadri Roshi" kinemasë së Kuçovës, shpresojmë të ketë edhe ndonjë kinema tjetër "rezervë" për të përjetësuar artistë të tjerë të mëdhenj që ka Shqipëria.
Ky djalosh, aq i pasionuar pas artit, bën atë, që me zor e bën shteti. Urime nga zemra, të madhes Tinka Kurti, mirënjohje edhe Skënder Jaces, për idenë dhe vlerësimin që i bën njerëzve të artit.

INTERVISTA/ Viron Noti: Në monizëm duhej të ishe shumë profesional që të merrje mikrofonin e  Radio-Tiranës
Pengu i vetëm është që nuk dola njëherë në ekran
Nga: Albert Zholi
Viron Noti padyshim është një nga ikonat e radiofonisë shqiptare. Me një stazh prej 35 vjetësh pranë mikrofonit të Radio Tiranës, ai ka qenë prezent në çdo familje shqiptare në një seri të pafundme emisionesh, por zëri i tij potent njihet kryesisht si folës në Emisionin qendror të lajmeve të orës 20-00. “Ju Flet Tirana”, ka qenë dhe mbetet për çdo shqiptar brenda dhe jashtë atdheut, tri fjalshi më i bukur, më emocionues, më drithërues që i mbërthente dhe i mbërthen shqiptarët pranë aparateve fonikë për të dëgjuar zërin e atdheut. Impresionet, kujtimet, mbresat, e Vironit në ambientet e RTSH janë një libër me vete, që do t’i kishte zili çdo gazetar i ri, për të nisur rrugëtimin e profesionit të vështirë me një eksperiencë tepër të vlefshme. I qetë, i saktë, familjar, gjithmonë i qeshur, në bisedë Vironi rikujton mbresat kur hyri në këto ambiente pa vënë brisk në faqe dhe deri sa doli në pension. Një jetë të tërë në një Institucion kaq të rëndësishëm. Në Faltoren e lajmit të paqtë. Ndoshta është një ndër  rastet më unike (në të gjithë rastet e veçanta), ku një gazetar profesionist i nivelit të Vironit del në pension në një vend pune.  Dhe pikërisht aty, ku çdo gazetar e ka si ëndërr të fshehtë të ulet qoftë edhe për një moment pranë mikrofonit magjik, për të thënë me zërin e zemrës përshëndetjen mbresëlënëse  “Ju flet Tirana

E kishe menduar në vitet e para të shkollës se një ditë do të punoje në Radio Tirana?
Në atë kohë dëshira ime që të dëgjoja radion ishte e madhe. I dëgjoja vazhdimisht transmetimet, lexoja  gjithmonë gazetat “Zëri i Popullit”  dhe “Bashkimi” dhe më pëlqente sidomos faqja e katërt, ku shkruhej për ngjarjet që ndodhnin në botë. Unë isha i abonuar dhe më vinte në shtëpi gazeta. Admiroja shumë folësit e famshëm që ishin në Radio-Tirana si: Agim Bejleri dhe Vera Zheji. Këta i kam pasur idhuj dhe më vonë i kam pasur kolegë. Dhe pse babai më la në moshën 2-vjeçare, gjithmonë mendoja se a do të kem edhe unë një mundësi siç janë përgatitur  këta të jem edhe unë në gjendje se një ditë po të më jepej mundësia të flasë në radio. Kjo ishte një dëshirë e brendshme e imja. Fati e solli që në vitin 1973, Drejtoria  e Përgjithshme e Radio-Televizionit bëri një konkurs për folësa në radio dhe në televizion. Konkurova. Unë fitova në televizion. Për fat të keq unë nuk punova në televizion, por në radio dhe jo si folës, por punova si gazetar. Mbasi punova një vit si redaktor në radio arrita  që të kryej emisione në redaksinë e fëmijëve, (ku Reshat Arbana  ka qenë shef  redaksie në atë kohë), pastaj kalova në redaksinë e programacionit në  radio si folës  profesionist. Por puna ime nuk  ishte vetëm dhënie lajmesh, anketa muzikore dhe emisione të ndryshme, komente, poezi nga më të ndryshmet. Në këtë periudhë unë punova me kolegë shumë të afirmuar, shumë të respektuar, si: Vera Zheji, Agim Bejleri, Elsa Xhaji, Kiço Fotjadhi, Liljana Meçani dhe të tjerë  që ishin të  jashtëm.

 Konkurimi ka emocione të veçanta. Si ishin kërkesat e asaj kohe në konkurim?
Ne na u dhanë materiale nga më të ndryshmet, ku komisioni ishte shumë profesionist. (komisioni kishte folës me përvojë siç ishte Vera Zheji që më vonë ishte edhe petagoge në Institutin e Arteve). Në konkurs u panë aftësitë komunikuese, zëri, logjika dhe teknika e të folurit, por jo e perfeksionuar. Ajo dalloi cilësitë e mira folëse, zërin  e pjekur, kulturën, ngrohtësinë në të folur, nga materialet e ndryshme që na u dhanë dhe ajo i çmoi këto. E ndjeva veten shumë të kënaqur që u vlerësova  dhe  me kalimin e kohës arrita që me eksperiencë të ecja përpara, duke menduar   gjithmonë që kjo punë do pasion dhe punë. Unë kam  pasur  gjithmonë një moto  “më pak talent dhe më shumë punë”, më  mirë se sa shumë talent dhe pak punë, sepse atë talent ti do ta fitosh në sajë të punës. Çdo folës ashtu si edhe aktori që nuk punon dhe motoja e punës sime ka qenë që duhet punë e vazhdueshme. Duhet të punosh me materialin. Është si puna e aktorit. Aktorët bëjnë vokalizma sepse krijohen intonacione, shikohet logjika e autorit se çfarë ka dashur në këtë dramë ose në këtë material letrar që ka shkruar dhe  t’i mbasi njihesh me  këtë, krijon intonacionin dhe i afrohesh  natyralizmit. Është njëlloj si folësi dhe aktori, se të dy duhet të punojnë shumë. Kur materiali është sado i lehtë apo i vështirë, unë do të punoj me tekstin. Unë punoj me çdo fjalë dhe kjo më ka dhënë suksesin. Për mua është më e vështirë puna paraprake  (që  është puna me tekstin), se sa direkt dita e inçizimit.

Në momentin kur ju për herë të parë kapët mikrofonin e Radio –Tiranës  si jeni ndjerë?
Ai moment ishte në vitin 1973, kur unë u futa direkt  në emision dhe emisioni që kam bërë ka qenë për shqiptarët jashtë atdheut. Ishte një moment magjik. Mikrofoni është i pushtetshëm. Të mbërthen. Ai ti jep të gjitha, mjafton që ti, t’i lexosh ato. Këtu fillon lidhja

 A ka pasur kërkesë llogarie në monizëm, përsa i përket anës profesionale?
Në atë kohë vlerësohej shumë ana profesionale. Në aktivizimin e njerëzve të mikrofonit, në atë kohë duhej të kaloje nëpër konkurse. Duhej të ishe shumë profesional që të merrje mikrofonin e Radio-Tiranës që ishte i vetmi institucion i medias në Shqipëri, dhe çdo gjë bazohej mbi profesionalizmin. Llogaria ka qenë shumë e madhe, bëhej analizë. Çdo ditë kishte mbledhje. Shikohej ndonjë e metë, sugjerime, se çfarë opinioni kishin redaktorët, kishte edhe gazetarë shumë të mirë në atë kohë që punonin si Nasi Lera, Reshat Arbana  e shumë të tjerë.

Cila ka qenë dita më e vështirë në radio?
Dita më e vështirë ka qenë kur u largova nga ky institucion që punova një jetë të tërë me një nostalgji të madhe me një dashuri të madhe. U largova me një keqardhje pasi mendova se aty ku punova kaq vjet, tani nuk do të jem më. Aty që kalova kaq emocione, kaq  netë dhe ditë...Kujtoja ngjarjet e vitit 1997, ku ka qenë një periudhë shumë e vështirë. Gjatë viteve kam pasur ngjarje nga më të ndryshmet, por detyra ishte që ne të punonim edhe me orë të zgjatura natën edhe deri në mëngjes ka pasur raste. Dhe kur largohet njeriu i kujton të gjitha këto ngjarje me nostalgji (loton).

 Si specialist i kësaj fushe kush është defekti më i madh i folësve të  sotëm  shqiptarë?
Unë them se këtu nuk ka një shkollë të posaçme për të përgatitur njerëz. Mund të përgatisin folës vetëm ata që kanë një eksperiencë të madhe në këtë fushë, por shkollë nuk ka. Defekti është se këtu nuk punohet për të nxjerrë njerëz që të flasin. Mund të punosh përshembull me një regjisor, por regjisori është regjisor. Shumë folësa, që kanë dalë, kanë dalë ose nëpërmjet kolegëve të tyre ose nëpërmjet redaktorëve, por duhet njeriu profesionist që t’i trainojë. Unë kam pasur fatin e mirë që në vitin 1978, bëra  një kurs, që ishte  kursi më i plotë që u bë për të pregatitur folësa për në radio Televizion  ku morën pjesë 25 folësa. Ishte një kurs me tema teorike dhe praktike, ku u ftuan shumë regjisorë si: Albert Minga, Mevlan Shanaj, Vera Zheji, kishte petagogë nga Instituti i Arteve, petagogë nga Instituti i Folklorit, nga Histori- Filologjia. Ky ishte kursi më i fortë  që u bë për perfeksionimin e atyre që kishin hapat e para në radio dhe në television. Unë tani për fat të keq nuk shikoj ndonjë kusht, që të jetë për këta njerëz që pregatiten për folësa. Kam shprehur dëshirën që ta merrja përsipër një gjë të tillë  pa shpërblim

Vironi është marrë ndonjëherë me politikë?

Me politikë absolutisht nuk jam marrë. Ne e përçonim politikën. E kërkonte vendi i punës që atje nuk mund të reflektosh asnjë preferencë, atje ke vetëm anën profesionale. Neve në radio na vinin materiale nga të  gjithë partitë politike. Ndikimi mund të jetë në kutinë e votimit kur  janë zgjedhjet ndërsa  radioja mund të them  se ka qenë i depolitizuar.

 Kush ka qenë emisioni më i mirë që keni realizuar?
Do të veçoja emsionin “Takim me Shekspirin”. Një emision me 12 seri ku përfshihen të gjitha veprat e Shekspirit. Ky emision u realizua nga Televizioni Shqiptar. Këto vepra janë vënë në gojën e një pedagogu të aktrimit në Angli, të cilat  përçojnë një filozofi të tërë jetësore. Mënyra e realizimit të këtij emisioni nga pedagogu anglez të mbërthen, të magjeps, të shtang. Këtu flitet për veprat më të mëdha botërore, tragjeditë e famshme dhe të papërsëritura të Shekspirit, si: Otello, Hamleti. Pra unë interpretoj pedagogun, sipas mënyrës së tij për t’ju përshtatur në mënyrë sa më origjinale. Zë i qetë i shtruar ai e studion fjalën e përcjellë, me timbrin, elekuencën, vështrimin. Eshtë një kombinim i veçantë elementësh që vetëm personalitete të rralla të aktrimit  mund ta realizojnë në perfeksion. Si e shpjegon ai këtë vepër ashtu duhej të flisja dhe përcillja dhe unë. Nuk isha vetëm në rolin e folësit. Absolutisht jo. Zëri ishte një nga element, por aty duhej studjuar çdo fjalë. Sepse humbja e theksit dhe në një fjalë të vetme humb logjikën e veprës. Ky material ishte një interpretim i mirëfilltë, i cili më tërhoqi shumë. Aktor, folës. Kur ma besuan këtë serial kam lexuar me ditë të tëra disa herë tekstin. Thuajse e mësova përmendësh teskstin. Doja të dija çdo fjali, çdo lidhje. Folësi këtu dilte në plan të dytë. Ishte njohja e materialit me detaj, duhej një lloj komunikimi i veçantë, aktrues.

 Ju si gazetar, çfarë mendoni se i mungon gazetarisë  së sotme shqiptare?
Po të marrësh e të shikosh televizionet do të dallosh menjëherë nga mënyra e transmetimit se ky televizion  anon nga e djathta  apo nga e majta.Të njëjtën gjë mund të them edhe për  gazetat.Unë mund të them se  këtu ke të bësh  me një shtyp i cili është  me plotë kuptiomin e fjalës i pavarur, pra të ketë një krah dhe jo raport të drejtë midis  pozitës dhe të opozitës. I mungon pavarsia.

 Çfarë mendimi keni për librin duke pasur parasysh numrin e madh të mediave vizive?
Libri është i pazëvendësueshëm. Është pasuri, kulturë. Për mua njeriu duhet ta  gjejë kohën e lirë edhe në mes të natës për të lexuar nëse do. Por njeriu ka ngarkesë dhe vjen i lodhur dhe e ka më të lehtë të hapë televizorin se sa të marrë të lexojë  një libër.

 Sa filma dokumentar keni realizuar?
Rreth 2000. Ato ndodhen në të gjitha televizionet shqiptare.
-A ka ndonjë peng Viron Noti në rrugëtimin e tij 35- vjeçar në radio?
-Pengu i vetëm është që nuk dola njëherë në ekran. Kam bërë shumë emisione për televizionin, mjaft të bukura. Cikle emisionesh dhe dokumentarë që janë me  mijëra në televizionin shtetëror, Klan, Arbëria dhe televizione të tjera, por unë nuk preferova të dilja një herë në ekran. Kam punuar gjithmonë jashtë kamerave. Ky është pengu i vetëm.

 Një nga problemet e mëdha të shoqërisë së sotme janë edhe divorcet e shumta, kush është mendimi juaj nga se vijnë dhe koncepti juaj mbi familjen?
Për mua divorcet vijnë nga  problemet  ekonomike. Unë nuk jam as sociolog, as  psiokolog, por problemet ekonomike krijojnë grindje familjare. Krijohen mospërputhje të nevojave familjare. Televizioni ka një influencë, jeta e shthurur, droga, fenomenet negative  që ndodhin për të arritur në një objektiv. Këta janë faktorët që të çojnë në një jetë të shthurur, drejt krimit. Po ta shikosh, sistemi ekonomik që jetojmë, krahas anëve pozitive ka edhe anët negative. Në vitet ‘90 sapo u ndërruan sistemet kam ikur në Greqi. Aty kam marrë kontakt me  grekë, të cilët  në bisedë më thanë se ju me të vërtetë keni hyrë në demokraci, por në të ardhmen do të keni shumë fenomene, si droga, krimi, prostitucioni që janë fenomene të pashmangshme në ekonominë e  tregut.
Jeni supersticioz  në jetë?
Nuk jam supersticioz. Kam besim në forcat e mia, në jetën time. Unë kalova edhe një sëmundje të rëndë. Ku mund t’i thuhet një diagnozë të tillë, njeriu kalon edhe në fatalitet, vetëm duke  pasur  besim në jetë unë kalova këtë periudhë të vështirë  dhe tani  e ndjej veten më mirë dhe  jam optimist.
Në kontekstin e përgjithshëm, çfarë pozicioni duhet të zëjë në jetë një gazetar?
Gazetari ka një rol shumë të madh. Gazetari duhet të jetë një njohës  i mirë i realitetit  dhe në qoftëse nuk e ka këtë brenda vetes ai nuk mund të presë nga intervistat që bën  nga njerëz  të ndryshëm atë që kërkon. Sa më i ngritur të jetë profesionalisht, sa më shumë ta njohë jetën, aq më shumë i suksesshëm do të jetë në gazetari.
Folësi dhe këngëtari kanë një hallkë shumë të fuqishme zërin, kush është sekreti i ruajtjes së zërit kjo magji e qënies së tyre?
Të dy jemi vokalista, si folësi edhe këngëtari. Zëri është elementi i parë i joni. Për fat të keq në një periudhë të caktuar të jetës edhe unë nga kordat për dy javë nuk kam qenë në gjendje të flas. Duhet që njeriu në këtë profesion ta ruaj zërin, sepse ai me atë zë duhet të punojë. Eshtë mekanizmi i profesionit. Nuk duhet abuzuar, duke pirë gjëra të ftohta, nuk duhet të hash gjëra që të vrasin dhe të shkatërrojnë kordat. Por mund të pihen gjëra të tilla që shërbejnë për  daljen  e pastër  të zërit. Këngëtarët e mirë mund të përdorin elementë ushqimorë, që i ruajnë dhe nuk i konsumojnë kordat. Si futbollisti që i ruan këmbët sepse me ato ai bën punën e tij. Kështu është edhe për folësin, këngëtarin, aktorin duhet të ruaj vokalin e  tij.